Werkinstructie maken voor je VA: stap voor stap, met sjabloon

Een werkinstructie maak je door een terugkerende taak één keer vast te leggen in genummerde stappen, met waar nodig een schermafbeelding of een korte schermopname. Doe de taak zelf, neem op wat je doet, schrijf de stappen uit en laat je VA de instructie testen. Daarna hoef je die taak nooit meer uit te leggen.
Een werkinstructie wordt ook wel SOP genoemd, van het Engelse standard operating procedure. Het idee is hetzelfde: wie de instructie volgt, krijgt elke keer hetzelfde resultaat. Dat is handig voor je VA, maar ook voor jezelf als je iets een half jaar niet hebt gedaan.
Welke taken verdienen een werkinstructie?
Niet elke taak hoeft vastgelegd. Een instructie loont vooral bij taken die:
- regelmatig terugkomen, bijvoorbeeld elke week of elke maand;
- uit meerdere stappen bestaan, in een vaste volgorde;
- foutgevoelig zijn, zoals facturen, bestellingen of klantgegevens;
- door iemand anders overgenomen moeten kunnen worden bij ziekte of vakantie.
Een eenmalige klus of een taak waar elke keer een eigen afweging bij komt kijken, vraagt eerder om een goede briefing dan om een instructie. Begin met de drie taken die je het vaakst moet uitleggen of waar het het vaakst misgaat.
Werkinstructie maken in zes stappen
Stap 1: doe de taak zelf, bewust
Voer de taak één keer uit terwijl je opschrijft wat je doet. Ook de dingen die je automatisch doet, zoals eerst controleren of een klant al bestaat voordat je hem aanmaakt. Juist die kleine stappen vergeet je anders.
Stap 2: neem je scherm op
Met een tool als Loom of de schermopname in Microsoft Teams of Zoom neem je op wat je doet, terwijl je hardop vertelt waarom. Zo’n opname van een paar minuten is vaak duidelijker dan een pagina tekst. Let op dat er geen gevoelige gegevens in beeld komen die je VA niet hoeft te zien.
Stap 3: schrijf de stappen uit
Zet de stappen onder elkaar, genummerd, met één handeling per stap. Begin elke stap met een werkwoord: open, kies, controleer, verstuur. Een video is fijn om te leren, maar tekst is sneller om iets terug te zoeken.
Stap 4: voeg de beslismomenten toe
Dit maakt het verschil tussen een gewone en een goede instructie. Waar moet de VA iets kiezen? Schrijf het op als “als … dan …”. Bijvoorbeeld: “Als het bedrag hoger is dan de offerte, zet de factuur dan op concept en stuur mij een bericht.”
Stap 5: laat je VA de instructie testen
Laat de VA de taak uitvoeren met alleen de instructie, zonder dat jij erbij zit. Elke vraag die ze stelt, is een gat in de instructie. Vul het aan.
Stap 6: laat je VA hem bijhouden
Na een paar keer weet je VA meer over de taak dan jij. Spreek af dat zij de instructie bijwerkt als er iets verandert, bijvoorbeeld als een programma een nieuwe knop krijgt.
Tip: laat de VA haar eerste werkweek zelf werkinstructies schrijven op basis van jouw uitleg en schermopnames. Jij controleert alleen. Zo leert zij de taak beter kennen en kost het jou de minste tijd.
Sjabloon werkinstructie
Gebruik dit sjabloon voor elke taak. Bewaar alle instructies op één plek, bijvoorbeeld in een gedeelde map in Google Drive of OneDrive, of in Notion.
Taak: [naam van de taak]
Laatst bijgewerkt: [datum] door [naam]
Hoe vaak: [dagelijks / wekelijks op … / maandelijks voor de …]
Tijd die het ongeveer kost: …
Doel: waarom doen we dit, wat levert het op?
Nodig: welke systemen, inloggegevens (via de wachtwoordmanager), bestanden
Video: link naar de schermopname
Stappen:
1. …
2. …
3. Als …, dan …
4. …
Klaar als: hoe ziet het eindresultaat eruit?
Veelgemaakte fouten: …
Overleggen met [naam] bij: …
Voorbeeld: wekelijkse agenda-check
Zo kan een ingevulde instructie eruitzien voor een eenvoudige taak.
Taak: agenda volgende week controleren
Hoe vaak: elke vrijdag vóór 12.00 uur
Doel: geen verrassingen op maandag, alle afspraken zijn compleet en bevestigd.
Stappen:
1. Open de agenda en ga naar volgende week.
2. Controleer bij elke externe afspraak of er een adres of videolink in staat.
3. Als er een videolink ontbreekt, maak die aan en stuur een update naar de deelnemers.
4. Controleer of er tussen twee afspraken op verschillende locaties genoeg reistijd zit.
5. Als er te weinig reistijd is, zet dan een opmerking bij de afspraak en meld het in het overzicht.
6. Stuur een bevestigingsmail naar externe deelnemers van afspraken op maandag en dinsdag.
7. Stuur een kort overzicht van de week naar de ondernemer, met bijzonderheden bovenaan.
Klaar als: alle afspraken compleet zijn en het overzicht is verstuurd.
Overleggen bij: dubbele boekingen of afspraken die verzet moeten worden.
Meer over hoe je agendabeheer goed overdraagt, lees je in agendabeheer uitbesteden.
Tekst, video of allebei?
| Tekst | Video (bijvoorbeeld Loom) | |
|---|---|---|
| Snel te maken | Minder | Ja |
| Snel terug te zoeken | Ja | Minder |
| Makkelijk bij te werken | Ja | Opnieuw opnemen |
| Goed om te leren | Redelijk | Ja, je ziet precies wat er gebeurt |
| Beslismomenten | Helder op te schrijven | Raken soms ondergesneeuwd |
De beste aanpak is meestal een combinatie: een korte video om de taak te leren, en een uitgeschreven stappenlijst om op terug te vallen.
Valkuilen
- Te veel in één instructie. Eén taak per instructie, anders wordt het een handboek dat niemand leest.
- Vakjargon of afkortingen die alleen jij kent. Schrijf voluit wat je bedoelt.
- Geen datum. Dan weet niemand of de instructie nog klopt.
- Wachtwoorden in de instructie. Verwijs naar de wachtwoordmanager, zet ze er nooit in.
- Alles willen vastleggen voordat je begint. Begin met drie instructies en bouw het uit.
Hoe je de toegang zelf goed regelt, staat in wachtwoorden veilig delen met je VA. En de afspraken over hoe je taken doorgeeft en feedback geeft, lees je in samenwerken met een virtual assistant. Voor het grotere plaatje, van zoeken tot inwerken: virtual assistant inhuren.
Wil je dat iemand je helpt je terugkerende taken vast te leggen én uit te voeren? Ik ben Mikki van Virtual Wave en ik denk graag mee over hoe je werk het makkelijkst over te dragen is.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een werkinstructie en een opdrachtomschrijving?
Een opdrachtomschrijving zegt wát er moet gebeuren en wat het resultaat is. Een werkinstructie beschrijft stap voor stap hóe je een taak uitvoert. Je hebt meestal eerst een opdrachtomschrijving en maakt werkinstructies zodra taken lopen.
Hoe lang moet een werkinstructie zijn?
Zo kort mogelijk. Voor de meeste taken passen de stappen op één pagina. Wordt het langer, kijk dan of je de taak kunt opsplitsen in twee instructies.
Kan AI helpen bij het maken van een werkinstructie?
Ja, een AI-tool kan van je ruwe aantekeningen of een uitgeschreven video een eerste opzet maken. Controleer het resultaat altijd zelf: de AI kent jouw uitzonderingen en beslismomenten niet.
Wie is eigenaar van de werkinstructies?
Spreek dat af in je overeenkomst. Meestal blijven instructies over jouw bedrijfsprocessen van jou, ook als de VA ze heeft geschreven. Zo kun je ze blijven gebruiken als je ooit met iemand anders verdergaat.


