AVG en je virtual assistant: verwerkersovereenkomst en geheimhouding

Zodra je virtual assistant persoonsgegevens voor jou verwerkt, zoals namen en mailadressen van klanten in je inbox, ben jij volgens de AVG verwerkingsverantwoordelijke en is zij verwerker. Dan ben je verplicht een verwerkersovereenkomst te sluiten (artikel 28 AVG). Daarin leg je vast wat ze met de gegevens mag doen, hoe ze die beveiligt en wat er gebeurt als jullie stoppen.
Dat klinkt zwaar, maar in de praktijk is het een overzichtelijk document van een paar pagina’s. Veel VA’s hebben er zelf een klaarliggen. Hieronder lees je wanneer je hem nodig hebt, wat erin hoort en waar je op let.
Wanneer heb je een verwerkersovereenkomst nodig?
Persoonsgegevens zijn alle gegevens over een herkenbaar persoon: naam, adres, mailadres, telefoonnummer, maar ook een klantnummer of een notitie over iemand. In bijna elke VA-samenwerking komen die voorbij. Een paar voorbeelden:
| Taak | Persoonsgegevens? | Verwerkersovereenkomst nodig? |
|---|---|---|
| E-mailbeheer | Ja, afzenders en inhoud van mails | Ja |
| Agendabeheer en meetings plannen | Ja, namen en contactgegevens | Ja |
| Facturen versturen | Ja, klantgegevens | Ja |
| HR-ondersteuning | Ja, vaak gevoelig | Ja, met extra aandacht |
| PowerPoint opmaken met eigen tekst | Meestal niet | Meestal niet |
| Algemeen onderzoek naar leveranciers | Nee | Nee |
Twijfel je? Dan is de kans groot dat het antwoord ja is. Een verwerkersovereenkomst sluiten terwijl het achteraf niet strikt nodig was, kost je weinig. Andersom kan het je een probleem opleveren.
Wie is verantwoordelijk?
Jij blijft als ondernemer verantwoordelijk voor de persoonsgegevens van je klanten, ook als je het werk uitbesteedt. Jij bepaalt waarvoor de gegevens worden gebruikt. De VA verwerkt ze alleen in opdracht van jou en volgens jouw instructies.
Dat betekent ook dat jij moet nagaan of je VA de gegevens goed beschermt. Je mag alleen met een verwerker werken die voldoende garanties biedt. Een verwerkersovereenkomst is daar het bewijs van, samen met wat je in de praktijk ziet: hoe ze omgaat met wachtwoorden, apparatuur en bestanden.
Werkt de VA zelf met een ander, bijvoorbeeld een collega die haar bij ziekte vervangt, dan is die collega een subverwerker. Ook dat hoort in de afspraken te staan. Zo weet je altijd wie er in jouw systemen kan meekijken, en kom je niet voor verrassingen te staan als iemand anders ineens je mail beantwoordt.
Wat moet er in een verwerkersovereenkomst staan?
Artikel 28 AVG schrijft een aantal onderdelen voor. Vertaald naar een VA-samenwerking komt het hierop neer:
- Onderwerp en duur: om welke opdracht het gaat en hoe lang die loopt.
- Aard en doel: wat de VA met de gegevens doet, bijvoorbeeld mail beantwoorden of facturen versturen.
- Soorten gegevens en betrokkenen: welke gegevens (contactgegevens, factuurgegevens) van wie (klanten, leveranciers, medewerkers).
- Alleen op jouw instructie: de VA gebruikt de gegevens niet voor eigen doeleinden.
- Geheimhouding: de VA en eventuele mensen die voor haar werken, houden de gegevens geheim.
- Beveiliging: welke maatregelen ze neemt, zoals versleutelde apparaten, tweestapsverificatie en een wachtwoordmanager.
- Subverwerkers: de VA schakelt niet zomaar anderen in (bijvoorbeeld een collega bij vakantie) zonder jouw toestemming.
- Datalekken: de VA meldt een datalek zonder onnodige vertraging aan jou, zodat jij kunt beoordelen of je het moet melden.
- Hulp bij rechten van betrokkenen: als een klant vraagt welke gegevens je van hem hebt, helpt de VA mee.
- Einde samenwerking: de VA verwijdert de gegevens of geeft ze terug, en bevestigt dat.
- Controle: de VA geeft je de informatie die nodig is om te laten zien dat ze zich aan de afspraken houdt.
Tip: plak bij de overeenkomst een bijlage met een simpel overzicht: welke systemen de VA gebruikt (bijvoorbeeld Outlook, Moneybird, Google Drive) en welke gegevens daarin staan. Dat maakt de afspraak concreet en helpt ook bij de offboarding later.
Verwerkersovereenkomst of geheimhoudingsverklaring?
Die twee worden vaak door elkaar gehaald, maar ze doen iets anders.
- Een verwerkersovereenkomst gaat over persoonsgegevens en is wettelijk verplicht als iemand die voor jou verwerkt.
- Een geheimhoudingsverklaring (ook wel NDA) gaat over alle vertrouwelijke informatie: omzetcijfers, plannen, prijsafspraken met leveranciers, ideeën. Die is niet verplicht, maar wel verstandig als je VA veel ziet van je bedrijf.
Vaak staat geheimhouding ook al in de algemene voorwaarden of de overeenkomst van opdracht. Kijk dus eerst wat er al geregeld is voordat je een apart document laat tekenen. Hoe de overeenkomst van opdracht zelf in elkaar zit, lees je in de overeenkomst van opdracht met een virtual assistant.
Extra opletten bij gevoelige gegevens
Sommige gegevens vragen meer zorg:
- Bijzondere persoonsgegevens, zoals gezondheid, geloof of etnische afkomst. Denk aan een fysiotherapeut of coach met cliëntnotities. Laat een VA daar alleen bij als dat echt nodig is en met duidelijke afspraken. Plannen kan vaak zonder dat de VA dossiers inziet.
- HR-gegevens, zoals ziekmeldingen, beoordelingen en salarissen. Beperk de toegang tot wat de taak vraagt.
- Burgerservicenummers mag je alleen verwerken als daar een wettelijke grond voor is. Laat die zo veel mogelijk buiten de taken van je VA.
Werkt je VA buiten de Europese Unie? Dan gaan er extra regels gelden voor doorgifte van persoonsgegevens. Meer daarover in Nederlandse of buitenlandse virtual assistant.
Zo regel je het in de praktijk
- Vraag in het kennismakingsgesprek of de VA een verwerkersovereenkomst heeft. Een professionele VA zegt meteen ja.
- Lees hem door en kijk of de onderdelen hierboven erin staan. Pas de bijlage aan op jouw systemen en gegevens.
- Teken vóór de start, dus voordat de VA toegang krijgt. Ook bij een proefperiode.
- Bewaar hem bij je administratie, zodat je hem kunt laten zien als iemand ernaar vraagt.
- Werk hem bij als er nieuwe taken of systemen bijkomen.
Dit is algemene uitleg. Heb je een bijzondere situatie, zoals een zorgpraktijk of veel gevoelige gegevens, laat je dan bij twijfel adviseren door een jurist. Hoe je de toegang zelf veilig inricht, lees je in wachtwoorden veilig delen met je VA. Het complete stappenplan staat op virtual assistant inhuren.
Bij Virtual Wave hoort een verwerkersovereenkomst gewoon bij de start, of het nu gaat om e-mailbeheer, facturen of HR-ondersteuning. Zo weet je vooraf zeker hoe ik met de gegevens van jouw klanten omga.
Veelgestelde vragen
Is een verwerkersovereenkomst met een virtual assistant verplicht?
Ja, als de VA persoonsgegevens voor jou verwerkt. Dat is bij e-mailbeheer, agendabeheer en facturen vrijwel altijd zo. De verplichting staat in artikel 28 van de AVG.
Wie stelt de verwerkersovereenkomst op?
Dat mag allebei. Vaak heeft de VA een standaardversie, die jij controleert en eventueel aanvult. Jij blijft als verantwoordelijke wel degene die moet zorgen dat er een goede overeenkomst ligt.
Is een geheimhoudingsverklaring genoeg?
Nee. Een geheimhoudingsverklaring regelt niet alles wat de AVG vraagt, zoals afspraken over beveiliging, datalekken en het verwijderen van gegevens. Voor persoonsgegevens heb je een verwerkersovereenkomst nodig.
Wat gebeurt er met de gegevens als ik stop met mijn VA?
Dat leg je vast in de verwerkersovereenkomst. Meestal verwijdert de VA alle gegevens of geeft ze terug en bevestigt dat schriftelijk. Trek daarnaast zelf alle toegang in.


